Tích Hợp Sản Xuất Thức Ăn Chăn Nuôi Vào Hoạt Động Sản Xuất Cá Hoặc Tôm

Nghiên cứu khả thi bao gồm kế hoạch kinh doanh và phân tích kinh tế là điều bắt buộc.

Việc kết hợp sản xuất thức ăn chăn nuôi với các hoạt động nuôi trồng thủy sản khác đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng và phân tích thận trọng. Dù cần nguồn vốn đầu tư lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng lợi ích mang lại có thể rất đáng kể.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm từ động vật cho con người đã triển khai mô hình tích hợp này. Họ có thể tích hợp ngược vào khâu sản xuất thức ăn hoặc con giống, hoặc tích hợp xuôi sang chế biến và phát triển thương hiệu sản phẩm. Tại Hoa Kỳ, mô hình này đã được áp dụng hơn 40 năm, đặc biệt phổ biến trong ngành chăn nuôi gia cầm.

Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, trên thế giới cũng ghi nhận nhiều trường hợp thành công khi tích hợp sản xuất thức ăn vào hoạt động nuôi cá và/hoặc tôm. Dù không phải là lựa chọn phù hợp với tất cả, nhưng đây vẫn là hướng đi mà các nhà quản lý có tầm nhìn thường cân nhắc trong chiến lược phát triển dài hạn.

Tại sao cần tích hợp?

Có nhiều lý do khiến doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản xem xét việc tự sản xuất thức ăn. Phổ biến nhất là mong muốn tích hợp thêm lợi nhuận từ khâu sản xuất thức ăn vào hoạt động kinh doanh chính.

Bên cạnh đó, việc tự chủ sản xuất còn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chất lượng, nâng cao tính bảo mật và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn thức ăn cải tiến, tươi mới hơn, cũng như nhanh chóng sử dụng các dòng thức ăn chuyên biệt nhằm tối ưu năng suất. Việc tích hợp này cũng hỗ trợ quản lý hiệu quả các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ mặn và dịch bệnh, từ đó tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm trên thị trường. Ngoài ra, các khâu hậu cần như đặt hàng, vận chuyển và quản lý tồn kho cũng được cải thiện đáng kể.

Trên thực tế, quyết định tích hợp nên được cân nhắc dựa trên tổng thể các yếu tố nêu trên, bởi tất cả đều góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tính bền vững và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Lời khuyên chuyên nghiệp

Sản xuất thức ăn thủy sản là một quá trình phức tạp và đòi hỏi kỹ thuật cao, vượt xa so với sản xuất thức ăn chăn nuôi thông thường. Quy trình này cần sử dụng đa dạng nguyên liệu hơn, hệ thống thiết bị chuyên biệt và các phương pháp chế biến nghiêm ngặt. Tất cả nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng và đặc tính sinh học của nhiều loài thủy sản với kích thước khác nhau trong các mô hình nuôi.

Vì vậy, ngay từ giai đoạn lập kế hoạch, việc tìm kiếm và lựa chọn các chuyên gia tư vấn có năng lực là yếu tố then chốt. Người nuôi hoặc doanh nghiệp có thể nhận được sự hỗ trợ từ các nhà cung cấp thiết bị, nguyên liệu, các đơn vị thiết kế – xây dựng nhà máy, cũng như các chuyên gia độc lập hoặc tổ chức chuyển giao công nghệ. Khi lựa chọn, cần ưu tiên những đối tác có uy tín, tính minh bạch và kinh nghiệm thực tiễn thành công trong lĩnh vực sản xuất thức ăn thủy sản.

Sản phẩm, thành phần

Thiết bị, thiết kế và quy trình vận hành của nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi phụ thuộc chặt chẽ vào loại sản phẩm dự kiến cũng như sản lượng cần đạt trong từng đơn vị thời gian, nhằm đáp ứng nhu cầu ở các giai đoạn chăn nuôi khác nhau của doanh nghiệp.

Tùy theo mục tiêu sản xuất, nhà máy có thể cần từ vài công thức đến hàng chục công thức khác nhau, mỗi loại lại có thể được sản xuất với nhiều kích cỡ. Bên cạnh đó, các đặc tính của sản phẩm cũng cần được cân nhắc như: độ cứng, khả năng ổn định trong nước, độ nổi, màu sắc, sức hấp dẫn, độ ngon miệng và lớp phủ bên ngoài. Vì vậy, các tiêu chuẩn kỹ thuật cho từng dòng sản phẩm cần được xác định rõ ngay từ đầu.

Chất lượng thức ăn phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng nguyên liệu đầu vào. Do đó, việc lựa chọn nguyên liệu và xác định nguồn cung là bước then chốt, bao gồm đánh giá giá trị dinh dưỡng, độ an toàn, tính ổn định về thành phần cũng như khả năng cung ứng lâu dài. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất mà còn là cơ sở quan trọng để quyết định vị trí đặt nhà máy, cũng như lựa chọn hệ thống thiết bị và kho lưu trữ phù hợp.

Thiết bị

Phần lớn thức ăn thủy sản hiện nay được sản xuất bằng công nghệ ép viên và/hoặc ép đùn, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng cần được hiểu rõ trước khi lựa chọn. Trong dây chuyền sản xuất, hệ thống ép (bao gồm cả nồi hơi tạo hơi nước) thường là hạng mục có chi phí đầu tư cao nhất. Bên cạnh đó, các thiết bị như máy nghiền, hệ thống cân, máy trộn và hệ thống định lượng tự động bằng máy tính cũng đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, kho lưu trữ nguyên liệu với sức chứa lớn là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo hoạt động sản xuất liên tục.

Khi lựa chọn nguồn cung cấp thiết bị, cần cân nhắc nhiều yếu tố như chi phí vận hành và hiệu suất hoạt động, chi phí bảo trì – sửa chữa, nguồn gốc xuất xứ, khả năng tìm kiếm phụ tùng thay thế, cũng như mức đầu tư ban đầu. Đồng thời, nên xem xét các thiết bị sẵn có tại địa phương hoặc thiết bị đã qua sử dụng nhưng vẫn còn chất lượng tốt để tối ưu chi phí.

Quá trình

Quy trình sản xuất thức ăn thủy sản gồm nhiều công đoạn liên hoàn như: tiếp nhận và lưu trữ nguyên liệu, nghiền, cân định lượng, trộn, nghiền lại, sau đó ép viên hoặc ép đùn. Sản phẩm tiếp tục được làm nguội và/hoặc sấy khô, rồi qua các bước nghiền vụn, sàng lọc, phủ bề mặt, trước khi đóng gói, bảo quản và vận chuyển. Phần lớn nguyên liệu sử dụng ở dạng khô, tuy nhiên cũng có một số thành phần ở dạng lỏng. Toàn bộ quy trình cùng với công suất thiết bị đóng vai trò quyết định đến năng suất và hiệu quả vận hành của nhà máy, vì vậy cần được tính toán kỹ ngay từ giai đoạn thiết kế ban đầu.

Công thức

Việc hiểu rõ thành phần nguyên liệu, tỷ lệ phối trộn và nhu cầu dinh dưỡng của vật nuôi ở từng giai đoạn phát triển là nền tảng để xây dựng công thức thức ăn tối ưu. Một công thức phù hợp không chỉ đảm bảo hiệu quả nuôi mà còn tác động trực tiếp đến hiệu suất vận hành của thiết bị sản xuất.

Khi lựa chọn và tích hợp nguồn nguyên liệu, việc thực hiện đúng ngay từ đầu sẽ giúp đưa ra những quyết định chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế. Về bản chất, công thức thức ăn quyết định khả năng khai thác tối đa tiềm năng di truyền của vật nuôi. Để tạo ra sản phẩm đạt chuẩn, cần xem xét đồng thời cả công thức và quy trình sản xuất, với khoảng 25 thông số kỹ thuật khác nhau bên cạnh các yêu cầu dinh dưỡng cụ thể.

Đảm bảo chất lượng, cải tiến liên tục

Để tạo ra thức ăn chăn nuôi chất lượng cao, giàu dinh dưỡng, doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống đảm bảo chất lượng toàn diện. Điều này bao gồm việc thiết lập tiêu chuẩn rõ ràng cho nguyên liệu và sản phẩm, áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ, đầu tư đầy đủ trang thiết bị phòng thí nghiệm và phát triển đội ngũ nhân sự được đào tạo chuyên môn bài bản. Vai trò của công tác này là then chốt và không thể xem nhẹ.

Những doanh nghiệp thành công hiểu rằng thay đổi là yếu tố tất yếu, vì vậy việc thích ứng cần trở thành một phần trong chiến lược vận hành. Điều này đòi hỏi các giải pháp cụ thể nhằm duy trì hiệu quả trong những khâu quan trọng, như đào tạo và tái đào tạo nhân sự, cải tiến sản phẩm thông qua lựa chọn và phối trộn nguyên liệu, cũng như thử nghiệm các nguyên liệu và phụ gia mới.

Bên cạnh đó, các thử nghiệm trên vật nuôi được thiết kế khoa học sẽ giúp đánh giá, so sánh công thức và sản phẩm mới một cách chính xác, đồng thời hỗ trợ xử lý vấn đề kịp thời. Việc thực hiện kiểm toán độc lập cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần đảm bảo hoạt động sản xuất hiệu quả, tối ưu chi phí và tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy trình chất lượng cũng như quy định hiện hành.

Lập kế hoạch đúng đắn

Quyết định tham gia vào lĩnh vực sản xuất thức ăn chăn nuôi cần được cân nhắc kỹ lưỡng, dựa trên một nghiên cứu khả thi đầy đủ, bao gồm kế hoạch kinh doanh và phân tích hiệu quả kinh tế. Tổng vốn đầu tư cho một nhà máy mới là một con số không hề nhỏ, có thể dao động từ 3 đến 15 triệu USD (bao gồm cả hàng tồn kho). Vì vậy, yếu tố then chốt cần đặt ra là: dự án có mang lại lợi nhuận tương xứng với khoản đầu tư hay không.

Bên cạnh đó, việc dự báo sản lượng sản xuất theo tháng trong 5 đến 10 năm tới là bước không thể thiếu. Nếu có xu hướng tăng trưởng, cần chủ động tính toán ngay từ khâu thiết kế ban đầu như công suất hệ thống điện và không gian lắp đặt thiết bị mở rộng. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí về sau, bởi việc nâng cấp một nhà máy có quy mô nhỏ hơn nhu cầu thực tế thường rất tốn kém.

Ngoài ra, việc cung cấp thức ăn cho các đơn vị nuôi trồng thủy sản khác cũng là một hướng đi đáng cân nhắc. Giải pháp này giúp tăng sản lượng, qua đó giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần lưu ý đến rủi ro về dòng tiền, đặc biệt là quá trình thu hồi công nợ có thể làm gia tăng nhu cầu vốn lưu động trong quá trình vận hành.

Phần lớn các hệ thống sản xuất trong nuôi trồng thủy sản vận hành theo tính chất chu kỳ, với nhu cầu sử dụng các loại sản phẩm và số lượng khác nhau ở từng thời điểm. Vì vậy, việc lập kế hoạch cần tính đến khả năng sản xuất tối đa các loại sản phẩm cần thiết tại từng giai đoạn cụ thể của chu kỳ, hoặc đảm bảo đủ năng lực lưu trữ để sản phẩm có thể được sản xuất trước và sử dụng khi cần.

Bên cạnh đó, cần chú trọng tuân thủ các quy định hiện hành và dự kiến trong tương lai liên quan đến an toàn thực phẩm. Các chương trình chứng nhận như GlobalGAP và Best Aquaculture Practices cũng đặt ra những tiêu chuẩn cụ thể đối với việc tuân thủ của các nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Rủi ro

Các rủi ro từ môi trường như gió, mưa, bão hay lũ lụt hoàn toàn có thể được hạn chế nếu lựa chọn địa điểm, thiết kế và xây dựng nhà máy một cách hợp lý. Tương tự, hỏa hoạn tuy có khả năng gây thiệt hại lớn, nhưng vẫn có thể kiểm soát hiệu quả khi áp dụng đúng quy trình vận hành và các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Đối với rủi ro trong hoạt động tài trợ bán thức ăn chăn nuôi, doanh nghiệp có thể quản lý thông qua các chính sách tín dụng và cơ chế bảo đảm chặt chẽ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất thường đến từ dịch bệnh khó kiểm soát và có thể làm suy giảm đáng kể nhu cầu thức ăn. Điển hình là bệnh hoại tử gan tụy cấp tính trong nuôi tôm hay bệnh thiếu máu truyền nhiễm trong nuôi cá hồi.

Tùy chọn

Trước khi quyết định cuối cùng về việc đầu tư sản xuất thức ăn chăn nuôi, nên chủ động tham quan và làm việc với các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực này. Qua đó, có thể đánh giá khả năng thiết lập liên minh chiến lược hoặc đàm phán hợp tác nhằm đạt được một phần hoặc toàn bộ các lợi ích mong muốn.

Kết luận

Việc tích hợp vào sản xuất thức ăn chăn nuôi là một bước đi quan trọng, đòi hỏi sự cân nhắc và phân tích kỹ lưỡng, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu tư ban đầu có thể rất lớn. So với thức ăn cho vật nuôi trên cạn, sản xuất thức ăn nuôi trồng thủy sản có mức độ phức tạp và đa dạng cao hơn. Dù tiềm ẩn không ít rủi ro, lĩnh vực này vẫn mang lại nhiều lợi ích đáng kể, điều đã được minh chứng qua những thành công trước đó của ngành.

Theo Thomas R. Zeigler, Matthew P. Zeigler, Sidinei Valle

Nguồn: https://www.globalseafood.org/advocate/the-bottom-line-integrating-feed-manufacturing-into-fish-or-shrimp-production-operations/

Biên dịch: Nguyễn Thị Quyên – Tôm Giống Gia Hoá Bình Minh

Xem thêm: