Bệnh Sữa Trên Cua: Dấu Hiệu Nhận Biết Và Giải Pháp Phòng Ngừa

Bệnh sữa trên cua (Milky disease) là bệnh đặc trưng bởi hiện tượng dịch huyết chuyển sang màu trắng đục như sữa và hiện tượng nhũ hóa cơ. Đây là bệnh ký sinh trùng nội ký sinh đặc biệt nghiêm trọng, có thể xuất hiện trên cả cua bố mẹ lẫn cua giống. Theo các báo cáo khoa học, bệnh có thể gây ra tỷ lệ chết lên đến 50%, gây tổn thất nặng nề cho người nuôi.

Tác nhân gây bệnh

Tác nhân chính gây ra bệnh sữa trên cua là một loại tảo giáp đơn bào có tên khoa học là Hematodinium sp., thuộc ngành Dinoflagellata. Loại ký sinh trùng này đã được phát hiện tại nhiều quốc gia có nghề nuôi cua phát triển như Trung Quốc, Indonesia, Philippines và Việt Nam. Bệnh có xu hướng bùng phát mạnh vào mùa hè, khi nhiệt độ nước tăng cao (trên 25°C) hoặc trong những môi trường nuôi có độ mặn thấp.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể vật chủ, ký sinh trùng sẽ tấn công trực tiếp vào hệ thống huyết dịch hoặc khoang máu của các cơ quan và mô quan trọng như gan tụy, tim, mang và cơ. Tại đây, chúng bắt đầu quá trình sinh sản nhanh chóng và tiêu thụ các dưỡng chất trong cơ thể cua.

Khi mật độ ký sinh trùng tăng cao, huyết dịch của cua dần chuyển sang màu trắng đục như sữa hoặc nước vôi. Quá trình này làm suy giảm chức năng vận chuyển oxy và dưỡng chất, khiến cua suy yếu, giảm tăng trưởng và chết khi bệnh tiến triển nặng.

Cơ chế lây truyền

Mặc dù cơ chế lây truyền tự nhiên của Hematodinium vẫn chưa được xác định hoàn toàn nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy ký sinh trùng này có thể lây truyền ngang thông qua một số con đường phổ biến như sau:

Lây truyền qua thức ăn

Cua là loài có tập tính ăn thịt đồng loại, đặc biệt là khi có những con yếu hoặc vừa mới lột xác. Việc ăn thịt những cá thể đã nhiễm bệnh hoặc ăn các chất hữu cơ phân hủy có chứa bào tử ký sinh trùng là nguyên nhân hàng đầu khiến dịch bệnh phát tán nhanh chóng trong ao nuôi.

Lây truyền khi giao phối

Các nghiên cứu chỉ ra rằng cua có thể nhiễm bệnh trong quá trình giao phối thông qua dịch tinh của cua đực đã bị nhiễm ký sinh trùng.

Lây truyền qua môi trường nước

Các giai đoạn phát triển của ký sinh trùng có thể được giải phóng từ cua bệnh vào nước biển. Sau đó, chúng xâm nhập thụ động vào những con cua khỏe mạnh thông qua các vết nứt trên lớp biểu bì hoặc các tổn thương trong quá trình lột xác.

Chính sự đa dạng trong con đường lây truyền khiến bệnh sữa có khả năng phát tán nhanh trong điều kiện nuôi mật độ cao hoặc quản lý môi trường chưa tốt.

Dấu hiệu nhận biết

Để hạn chế thiệt hại, người nuôi cần thường xuyên theo dõi và nắm vững các dấu hiệu nhận biết bệnh sữa trên cua. Các triệu chứng điển hình bao gồm:

– Thay đổi màu sắc huyết dịch: Huyết dịch chuyển từ trong suốt hoặc xanh lam sang màu trắng đục như sữa hoặc nước vôi.

– Thay đổi ngoại hình: Mai cua thường trở nên đục hơn, mất đi độ bóng tự nhiên vốn có. Gan tụy bị teo nhỏ và có màu nhạt hơn bình thường.

– Hoạt động: Cua trở nên lờ đờ, bơi yếu, phản ứng rất chậm chạp với các kích thích từ bên ngoài. Bên cạnh đó, cua có thể bỏ ăn, rụng chân và các cơ bị thoái hóa, mềm nhũn.

– Chất lượng thịt: Khi cua bị nhiễm bệnh, kết cấu thịt sẽ trở nên bở, đặc biệt là có vị đắng rất khó ăn khi nấu chín. Do đó, bệnh này còn được gọi là “Bệnh cua đắng” ở một số vùng.

Ở giai đoạn nặng, cua thường chết do rối loạn chức năng hô hấp và cạn kiệt năng lượng do những thay đổi sinh hóa diễn ra bên trong cơ thể.

Phương pháp chẩn đoán

Để xác định tình trạng sức khỏe của cua, có thể áp dụng các phương pháp chẩn đoán sau:

– Soi tươi huyết dịch: Đây là phương pháp nhanh chóng thường được áp dụng khi nghi ngờ cua bố mẹ có dấu hiệu nhiễm bệnh.

– Kiểm tra bằng phương pháp PCR: Đây là kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại nhất hiện nay. PCR cho phép phát hiện mầm bệnh với độ nhạy và độ chính xác cực cao, ngay cả khi cua chưa xuất hiện bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ra bên ngoài.

Phòng ngừa bệnh sữa trên cua

Cho đến thời điểm hiện tại, ngành thủy sản vẫn chưa tìm ra phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh sữa trên cua do ký sinh trùng Hematodinium gây ra. Chính vì vậy, phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh” cần được đặt lên hàng đầu. Bình Minh khuyến cáo bà con áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng bệnh tổng hợp sau:

1. Chọn mua con giống từ các cơ sở uy tín, đảm bảo sạch bệnh, lớn nhanh và có sức đề kháng tốt.
2. Duy trì các chỉ tiêu môi trường ổn định, kiểm soát chất hữu cơ tích tụ trong ao và hạn chế biến động nhiệt độ/độ mặn đột ngột.
3. Thả nuôi mật độ phù hợp để hạn chế gây stress và cạnh tranh thức ăn giữa các cá thể, giảm nguy cơ lây lan khi xuất hiện dịch bệnh.
4. Đảm bảo ao luôn có đủ thức ăn để cua không bị đói, dẫn đến ăn thịt lẫn nhau.
5. Theo dõi sức khỏe cua nuôi: Quan sát hoạt động bắt mồi và sinh trưởng, kiểm tra định kỳ màu sắc huyết dịch khi nghi ngờ bệnh để kịp thời loại bỏ những cá thể chết hoặc có dấu hiệu bất thường.

Kết luận

Bệnh sữa trên cua là bệnh đặc biệt nguy hiểm, có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người nuôi nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Vì vậy, bà con cần thường xuyên cập nhật thông tin về bệnh, theo dõi sức khỏe đàn cua và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Chủ động phòng bệnh ngay từ đầu không chỉ giúp hạn chế rủi ro mà còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cua thương phẩm và hiệu quả kinh tế cho toàn vụ nuôi.

Kiều Diễm

 THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Trụ sở:

📍 Miền Trung: Thôn Hòa Thạnh, Xã Phước Dinh, Tỉnh Khánh Hòa

📍 Miền Tây: T11 – 4 Tầng 11, Tây Nguyên Plaza, Phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ.

𝐇𝐨𝐭𝐥𝐢𝐧𝐞: 1900 86 68 69 – 1900 866 636

𝐖𝐞𝐛𝐬𝐢𝐭𝐞:

📍 binhminhcapital.com

📍 binhminhbba.com

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ miễn phí!

Xem thêm:

• Bệnh ngủ trên cua
• Bệnh do ký sinh trùng trên cua
• Cua giống sinh học Bình Minh: Giải pháp nuôi bền vững, năng suất cao